Ik wil er gewoon bij horen.
Ik wil aan tafel wat met ze drinken en met ze praten, waar dan ook over.
Ik hoop dat ze me wat tabak geven, en een glas wijn...
of dat ze alleen vragen: Hoe gaat het vandaag met je?
Dan zou ik antwoorden en dan zouden we met elkaar praten.
Van tijd tot tijd zou ik een portret van ze schetsen als geschenk.
Misschien zouden ze het aannemen en ergens bewaren.
Dan zou een vrouw naar me lachen en me vragen:
Heb je honger? Wil je wat eten?
Een stuk ham? Wat kaas, of misschien wat fruit?
Kijk naar me.
Alsjeblieft.
Niet bang zijn. Als u zich maar niet beweegt.
Dat is goed, maar wat wilt u? -Beweegt u zich alstublieft niet.
Waarom niet? -Ik wil een schets van u maken.
Een schets? -Ja. Een tekening.
Ik wil een tekening van u maken.
Waarom?
Ik wil van al die rommel af. Nu meteen.
Je had het over een expositie met andere echte kunstenaars...
maar dit is allemaal van jou.
Waar zijn de anderen?
Er komt niemand naar je kijken.
Goed, er heeft één klant naar gekeken...
maar we willen klanten lokken, niet wegjagen.
Neem alles maar mee. Nu direct.
Het zou nog twee weken hangen. -Dit was de laatste dag.
Het is mooi geweest.
Wat vindt u er niet mooi aan? -Ik vind er niets moois aan.
Laten we eerst de regels van onze groep nieuwe kunstenaars bespreken.
Heeft de groep al een naam? -Er zijn 25 voorstellen.
Zoals?
De Bijenkorf, het Braakland, de Spijbelaars.
Een aantal van hen zou met mij exposeren. Ze hebben me teleurgesteld.
Een oude boerderij bij Senlis.
Ik ken die boerderij. Dat is een bouwval.
Misschien is er iets van te maken. -Niet in die stank.
Is er nog iets anders? -Wie gaat de huur betalen?
Wij samen. Dat hebben we vorige keer afgesproken. De huur en de onkosten.
Als iemand een doek of een beeld verkoopt...
gaat er 20 procent in de pot.
Dus als er maar twee of drie van ons iets verkopen, betalen zij voor de rest.
Dus wie beroemd wordt, gaat er snel vandoor.
Ik ga nooit uit vrije wil weg. -Maar jij wordt ook nooit beroemd.
En wie kookt er voor ons? -We huren iemand in.
Er is een goedkopere manier.
De kunstenaars die niets verkopen kunnen in de keuken werken...
of ze kunnen één dag in de week...
aardappelen planten, uien, boontjes...
En hoe kom je aan zo'n steak?
Wou je er een hiërarchie van maken?
Met een die bevelen geeft en de ander die moet gehoorzamen?
Jij kent hem toch?
Ik heb een paar van zijn doeken in de galerie.
We zijn een groep aan het oprichten.
Gauguin.
Neem me niet kwalijk.
Ik ben ze zat. Dat zijn geen kunstenaars, dat zijn bureaucraten.
Het zijn allemaal kleine tirannetjes.
Ik ben trouwens Paul Gauguin. -Dat weet ik.
Jij bent Vincent, de broer van Theo.
Ik heb je schilderijen in het café zien hangen.
O ja? Dan was je vast de enige, maar dan was het de moeite waard.
Er zaten goeie tussen, maar ik kon het niet goed zien, het waren er te veel.
Ik wou met anderen exposeren.
Met een groep kunstenaars, een soort familie.
Toen de anderen niet meewerkten, moest ik het in mijn eentje doen.
Ik heb alles opgehangen wat ik had. -Dat was te zien.
Je wil die mensen niet als familie. Wat heb je aan zo'n familie?
Je kiest je vrienden uit. Niet je familie. -Ik hou van mijn broer.
Dan heb je geluk, ook omdat hij van jou houdt. Ik weet wat hij voor je doet.
Ik wil zo ver mogelijk bij ze uit de buurt zijn. Ik ga naar Madagaskar.
Waarom niet naar Japan? -Ik ga naar Madagaskar.
Het is een eiland. Een groot eiland tussen Afrika en India.
Of naar een eiland nog verder weg waar ze niks weten van schilderen...
van Parijs en van stromingen.
Daar kan ik op een andere manier schilderen...
ver weg van alle systemen en theorieën. Waar ik echt vrij ben.
Ik wil rustig de tijd nemen, in mijn eentje. Iedereen vergeten...
en alleen dit schilderen.
Hier.
Langzaam. Wat me invalt.
Verder niets. -Dat klinkt goed.
Ik haat de mist, ik ben dat grijze licht zat.
Ik wil een nieuw licht vinden...
voor schilderijen die nog nooit zijn gemaakt. Felle kleuren.
Geschilderd in zonlicht.
Ga naar het zuiden, Vincent.
ARLES, ZUID-FRANKRIJK
Wat lees je vandaag?
De bijbel? -Nee, Shakespeare.
Wie zei je? -William Shakespeare.
Een Engelse schrijver.
Ken je hem? -Nee, hij is al heel lang dood.
Kan hij er iets van? -Jazeker.
Waar schrijft hij over? -Over van alles.
Over mannen en vrouwen, goden en vorsten, over liefde en haat.
Wat lees je op het moment?
Dit is een toneelstuk. Het heet Richard III.
Wie is die Richard? -Een koning van Engeland.
Een goede koning? -Nee, ze vonden hem een klootzak.
Heeft hij mensen vermoord? -Nou en of.
Je moet niet iets over klootzakken lezen.
Waarom niet?
Kan hij goed schrijven? -Heel goed.
Sommige zinnen zijn moeilijk te begrijpen...
maar daar hou ik van. -Waarom?
Ik hou van raadsels...
en Shakespeare is mysterieuzer dan welke schrijver dan ook.
Als ik een boek lees, wil ik begrijpen wat er staat.
Wat leest u voor boeken?
Vooral romans. Hedendaagse romans...
en korte verhalen uit de krant.
Droevige verhalen.
Ik weet niet waarom ik juist van droevige verhalen hou.
Als ik meer vrije tijd had, zou ik...
Wacht even. Ik ben zo terug.
Ik heb een boek voor je. -Dank u wel.
Er staat niets in, het zijn lege pagina's...
maar je kunt het papier vast gebruiken. -Dank u.
Neem me niet kwalijk, ik wou nog iets vragen.
Is er hier een ruimte, een opslagkamer of zo, waar ik kan schilderen?
Het is soms lastig met dit weer, met de mistral.
Het gele huis hiernaast staat al maanden leeg.
Zou hij dat kunnen gebruiken? -Ja.
Misschien kunnen we iets regelen met je broer.
Het is een beetje uitgewoond, maar Gaby kan je helpen schoonmaken.
Dat zou perfect zijn voor mij.
Misschien kan ik ooit eens een schilderij maken...
van u.
Van mij?
Ja...
als u dat wil. Dank u wel.
Heb je het geld voor deze maand? Ik krijg ook nog geld voor vorige maand.
Als ik het heb...
betaal ik je.
Je broer is vast een rijke man.
Dat is hij niet.
Hij heeft zijn eigen handel, hij verkoopt schilderijen.
Jouw schilderijen?
Dat nog niet.
Je moet je eens wassen. Tenminste één keer per week.
Zie ik er vies uit? -Je stinkt een uur in de wind.
Je bent niet lelijk. Als je iets meer je best deed, zou je knap kunnen zijn.
Zou je me aantrekkelijk vinden als ik schoon was?
Misschien.
Zou je bij me blijven als ik je 50 frank gaf?
Je hebt geen 50 frank.
Tot morgen, Vincent.
Waarom schilder je dat?
Waarom schilder je die bloemen? -Vind je ze niet prachtig?
Het zijn prachtige bloemen. Mooier dan de bloemen die jij schildert.
Vind je dat? -Ja.
Misschien heb je gelijk...
maar die bloemen gaan verwelken. Alle bloemen verwelken.
Dat weet ik. Dat weet iedereen. -De mijne verzetten zich ertegen.
Weet je dat zeker?
Ze maken tenminste een kans.
Je moet mij eens schilderen.
Waarom ook niet? -Dan blijf ik misschien voor je werken.
Ik kan je er jonger uit laten zien. -Nee, dat zou niet eerlijk zijn.
Als ik een vlak landschap zie, zie ik alleen de eeuwigheid.
Ben ik de enige die het ziet?
Ons bestaan moet een reden hebben.
Kijk daar.
Wat is er? -Daar zit een schilder.
Wat doet hij? -Hij schildert, neem ik aan.
Zullen we gaan kijken? -Nee.
Kom terug. Jullie allemaal. Nu direct.
Wat bent u aan het schilderen? -Dat.
De wortels?
Waarom? Vindt u die mooi? -Ja.
Gaat u de rest ook nog schilderen? -Nee.
Alleen de wortels? -Ja.
Op school moeten we blaadjes tekenen of bloemen.
Dan kleuren we ze in. -Maar met kleurpotloden.
Ik heb een slak geschilderd en die leek echt op een slak.
Het zijn net slangen. -Of palingen.
Of wormen. -Grote wormen.
Niet aankomen. -Soms schilderen ze rare dingen.
Vroeger konden ze tenminste nog schilderen.
Nu kan iedereen zich een kunstenaar noemen. Dan schilderen ze wortels.
Wegwezen.
Ga weg, laat me met rust.
U bent niet goed snik.
Weg hier, kinderen. Rennen.
Weg hier.
Ga weg.
Wat doe je?
Laat me los.
Ophouden. Jij gaat naar binnen.
Theo.
Kom, Theo.
Ze hebben me verteld wat er is gebeurd. Toe.
Zeg eens hoe jij je voelt.
Ik voel me zo goed als jij bij me bent.
Zo goed. Zo zou ik willen sterven.
Toen we klein waren, klom ik ook bij je in bed, weet je nog wel?
Dat is waar.
Als het koud werd.
Hoe lang blijf je hier? -Alleen vandaag.
Het spijt me. Ik moet terug naar Parijs.
Ik heb nog zoveel te doen.
Ze zeiden dat je in het ziekenhuis lag, dus ik heb meteen de trein gepakt.
Kun je niet langer blijven?
Nee, het spijt me.
Ik ben een dag en een nacht onderweg geweest...
en ik ben nu getrouwd.
Dat weet ik en ik ben heel blij voor Jo en jou.
Vincent...
waarom ben je hier opgenomen? -Ik heb geen idee, Theo.
Ik zweer het je.
Het moet toch een reden hebben.
Zo nu en dan...
denk ik dat ik mijn verstand verlies.
Ik raak mijn verstand gewoon kwijt, zo voel ik het echt.
Wat bedoel je?
Ze zeggen dat ik op straat sta te schreeuwen, dat ik huil.
Dat ik zwarte verf op mijn gezicht doe om de kinderen bang te maken...
maar...
ik herinner me dat allemaal niet.
Ik herinner me alleen...
de duisternis en de angst.
Daarom hebben ze me hier opgesloten...
met mensen die echt krankzinnig zijn.
Drink je veel?
Ik moet je iets vertellen. Niets tegen de artsen zeggen.
Soms krijg ik visioenen. -Wat zie je dan?
Dat is moeilijk te verwoorden. -Geesten?
Ik weet het niet.
Soms bloemen...
en ook engelen en mensen.
Ik raak ervan in de war.
Soms zeggen ze iets tegen me. -Wat dan?
Ik begrijp ze niet en dat maakt me bang.
Ze niet altijd even vriendelijk.
Ik zal met de artsen praten en kijken wat er aan gedaan kan worden.
Als ik me zo voel...
weet ik niet waar ik toe in staat ben.
Misschien kan ik iemand vermoorden...
en mezelf van de rotsen gooien.
Beste Paul...
ik weet dat je correspondeert met mijn broer Vincent.
Hij kijkt uit naar je komst in Arles.
Ik weet dat je later komt, vanwege financiële problemen.
Ik wil je iedere maand 250 frank sturen...
in ruil voor een van jouw schilderijen per maand.
Het zou goed zijn voor Vincent als hij je snel ziet.
Een warme handdruk. Met enthousiasme, Theo van Gogh.
PS: Ik kijk uit naar je reactie en naar je recentste werken.
Er is zoveel ellende op de wereld, maar ik heb vooral behoefte aan geld.
Vanavond alleen niet.
Nog een rondje.
-Soms voel ik me een bedelaar...
maar vandaag niet.
Fijn je te zien, Vincent, en jullie. -Ik ben ook blij dat jij er bent, Paul.
Er is niemand hier die me mag, op Madame en Mr Ginoux na.
Soms...
spreek ik dagenlang geen mens.
Ik heb hiernaar uitgekeken.
Je hebt er zo lang over getwijfeld. Goed dat je toch gekomen bent.
Stuurt je broer je nog steeds geld? -250 frank per maand.
Dat is niet veel. -Hij doet wat hij kan.
Heb je iets met hem kunnen regelen?
Hij betaalt mijn onkosten en ik stuur één doek per maand.
Ben je daar tevreden mee? -Jawel hoor. Het kan ermee door.
Wat een interessant gezicht.
Kom eens naar het gele huis, dan kun je voor me poseren.
Wie weet.
Dat betekent vast dat ze het doet.
Waarom neem je altijd de natuur als voorbeeld?
Ik voel me verloren als ik nergens naar kan kijken.
Ik moet iets zien. Er is zoveel te zien.
Iedere keer dat ik kijk, zie ik iets wat ik niet eerder heb gezien.
Maar wat je schildert, is van jou. Je hoeft niks na te tekenen.
Ik teken niks na. -Dat weet ik...
maar waarom schilder je niet wat je in je hoofd ziet?
Omdat de essentie van de natuur schoonheid is.
Wat bedoel je? -Hoezo?
Waarom zat je in Madagaskar? -Om rust te vinden.
Dat ook, maar je zocht schoonheid, en je vond daar de natuur.
Alles zag er anders uit dan wat je kende...
dus je schilderijen zagen er ook anders uit.
Als ik naar de natuur kijk...
zie ik duidelijker wat ons allemaal verbindt.
Een sprankelende energie met Gods stem.
Soms is het zo intens dat ik het bewustzijn verlies.
Ik zweer het je. Dan kom ik bij en weet ik niet waar ik ben of wat ik deed.
Pas na een paar minuten weet ik weer hoe ik heet.
Tegenwoordig hebben schilders dat niet meer nodig.
Dat kijken naar modellen en de natuur. Waarom?
Omdat je de natuur alleen van binnen echt ziet.
Zonder onze ogen bestaat de natuur niet, en iedereen ziet het anders.
We zitten op dezelfde plek en we zien andere bergen en bomen.
Dat bedoel ik. Ik schilder mijn bomen.
De gezichten die je schildert, zijn ook van jou.
Ze blijven bestaan, dankzij jou. Daarom zal iedereen ze kennen.
Omdat jij ze zo hebt geschilderd. -Heel goed.
Je gaat naar het museum voor de doeken, niet voor de mensen.
De mensen zijn niet altijd blij met de portretten die ik van ze maak.
We moeten een revolutie ontketenen, begrijp je dat wel?
Wij, onze generatie. We moeten de relatie veranderen...
tussen schilderen en wat jij de natuur noemt.
Tussen schilderen en de realiteit.
Geschilderde realiteit staat ook op zichzelf.
Daar heb je gelijk in.
De impressionisten hebben afgedaan. Vind je ook niet?
Ik... -Kom op.
Ze schilderen alleen hun baby's en hun tuinen. Daar blijft het bij.
Seurat verwart kunst met wetenschap. Hij is bezig met optische experimenten.
We hoeven niks meer te verwachten van Renoir, Degas, Monet...
Ze herhalen zichzelf alleen nog maar. -Dat meen je niet. Je houdt van Degas.
Je moet dankbaar zijn voor de doeken die je mooi vindt.
Ik vind Monet best goed. -Wij zijn aan de beurt.
Het is een grote verantwoordelijkheid.
Toch vind ik Monet best goed.
Ga je mee naar Martinique?
Fijn dat je er bent.
Kun je je hand weer net zo houden als zonet?
Bedankt. -Mag ik weg?
Je moet langzaam te werk gaan met je schilderijen.
Moet het zo snel?
Langzaam aan.
Je staat binnen, niet buiten in de wind en met al dat lawaai.
Je moet het met één beweging op het doek zetten.
Denk om je doek en om de manier waarop de verf erop komt.
Je verandert alles direct, je ziet niet wat je al gedaan hebt.
Je moet snel schilderen.
De schilders waar ik naar kijk...
Frans Hals...
Goya...
Velázquez...
Veronese...
Delacroix...
De schilders die ik bewonder, gebruiken één vloeiende beweging.
Bij iedere verfstreek.
Een inval is een 'stroke of genius'. Daar komt het vandaan.
Zo schilder je niet eens. Je schildert snel en te veel.
Het is of er een laag klei op zit. Het is eerder beeldhouwen dan schilderen.
Zo schilder jij niet. Je schildert snel en te veel.
Het is of er een laag klei op zit.
Het is eerder beeldhouwen dan schilderen.
Je moet naar binnen kijken.
Dat zeg je steeds. Ik snap het echt wel.
Je zegt steeds hetzelfde. Wat denk je dat ik doe?
Ik hoef het beeld niet zelf te bedenken.
Dat hoef ik niet. Ik zie het al in de natuur.
Ik moet het alleen bevrijden.
Denk dan eerst aan het doek en aan de manier waarop de verf erop ligt.
Krijg greep op wat je doet.
Misschien moet je vaker binnenshuis werken.
Ik heb mijn hele leven in mijn eentje in een kamer doorgebracht.
Ik moet naar buiten, en ik moet werken om aan mezelf te ontsnappen.
Ik wil er geen greep op krijgen, ik hou van koortsachtig werken.
Schilderen is een handeling. -Het is al goed. Rustig aan.
Dat wil ik niet. Hoe sneller ik werk, hoe beter ik me voel.
Ik kan hier niet blijven, Vincent. -Wat bedoel je?
Ik kan niet in Arles blijven. Ik ga hier binnenkort weg.
Heeft je broer niet verteld dat ik wat heb verkocht? Nu moet ik naar Parijs.
Waar ga je naartoe?
Ik heb mijn hele leven in mijn eentje in een kamer doorgebracht.
Ik moet naar buiten, ik moet werken... -Wat doe je?
om aan mezelf te ontsnappen.
Ik wil er geen greep op krijgen. Ik wil koortsachtig werken.
Schilderen is een handeling. -Het is al goed. Doe rustig aan.
Dat wil ik niet. Hoe sneller ik werk, hoe beter ik me voel.
Waarom huil je?
Wat heb ik verkeerd gedaan? -Niks.
Je hebt niks met dit besluit te maken.
We kunnen niet steeds met elkaar optrekken.
Onze temperamenten laten dat niet toe.
Je moet begrijpen...
dat ik nu een naam voor mezelf heb gemaakt.
Ik kan niet meer in zo'n plattelandsdorpje wonen.
Ik moet mensen om me heen hebben. Voorlopig, tenminste.
Ik ben hier ook niet graag.
Je wordt omringd door stomme, slechte, onwetende mensen.
Waarom blaas je het allemaal zo op?
Ga alsjeblieft niet weg.
Het is zo fijn dat je er bent.
Ik heb wat doeken verkocht.
Doe me dat niet aan. Ik smeek het je.
Nee.
Je hebt niets met dit besluit te maken.
Waar ga je naartoe? -We kunnen niet met elkaar optrekken.
Dat laten onze temperamenten niet toe.
Je moet begrijpen dat ik nu naam voor mezelf heb gemaakt.
Ik kan niet meer in een plattelandsdorpje wonen.
Ik moet mensen om me heen hebben. Voorlopig, tenminste.
Ik ben hier ook niet graag.
Je wordt omringd door stomme, slechte, onwetende mensen.
Waarom blaas je het allemaal zo op?
Wat bedoel je?
Ik kan niet in Arles blijven.
Er is iets raars met me aan de hand.
Soms weet ik niet meer wat ik gedaan heb, of gezegd heb.
Als het om Gauguin gaat, bijvoorbeeld. Wat er gebeurde voordat hij vertrok.
We hebben een paar keer ruzie gehad.
Ik...
Misschien heb ik hem iets aangedaan. Ik weet niet hoe.
Ik weet wel...
dat ik een scheermes had en dat ik een van mijn oren heb afgesneden.
Ik sneed een van mijn oren af. Alles zat onder het bloed.
Het werd me niet aangedaan, ik deed het zelf.
Ik wilde mijn oor aan Gauguin geven en hem mijn excuses aanbieden.
Waarom?
Al sla je me dood.
Ik dacht dat zij wel zou weten waar Paul zat...
dus ik gaf mijn oor aan het barmeisje, Gaby. Ze was bang.
Ze zag al dat bloed. Ze dacht vast dat ik haar wou vermoorden.
Daarom heeft ze de politie gebeld en zij hebben me hier opgesloten.
Wat had jij gedaan als je agent was geweest?
Gaat u maar. Ik red me wel.
Ik...
In een dorpje ziet iedereen wat je doet. Vooral in een dorpje.
Je komt niet van hier.
Je drinkt veel te veel...
en dan word je hysterisch en op zo'n avond heb je je oor eraf gesneden.
Kun je me vertellen waarom?
Mijn vriend wilde bij me weggaan.
Hij stond op het punt om te vertrekken.
Sneed je een van je oren eraf omdat je hem in de buurt wou houden?
Dat is niet logisch.
Was het een soort geschenk, of een offer, of iets anders?
Wat wou je ermee bereiken? -Dat weet ik niet.
Soms helpt het als je erover praat.
Probeer het me duidelijk te maken. Ik heb zoiets nog nooit gezien...
maar ik wil je graag helpen.
Er zit iets binnen in me, ik weet niet wat het is.
Ik zie dingen die niemand ziet, en soms ben ik bang dat ik gek ga worden.
Maar dan zeg ik tegen mezelf:
Ik kan mijn medemensen iets laten zien waar ze zelf blind voor zijn.
Het is een voorrecht. Ik kan ze hoop geven en troost bieden.
Je brengt ze in de war, en jezelf ook, met je schilderijen.
Ik ben mijn schilderijen.
Wat bedoel je met troost en hoop?
Misschien ben je te veeleisend.
Ik wil de mensen laten zien wat ik zie, omdat zij het niet kunnen zien.
Ja, maar waarom?
Omdat mijn visie dichter bij de realiteit van de wereld zit.
Ik kan mensen laten voelen hoe het is om in leven te zijn.
Voelen ze niet dat ze in leven zijn? -Dat denk ik, ja.
En je helpt ze daarbij met je doeken? -Ja.
Ja, dat weet ik zeker.
Ja.
Gaby zei dat je je oor hierin gewikkeld had...
en dat zij het aan Paul had moeten geven.
'Vergeet me niet.' Wat bedoelde je daarmee?
Wou je duidelijk maken wat hij voor je betekende? Hij begreep het niet.
Ik wilde niet dat hij weg zou gaan. Zo kon ik hem terugkrijgen.
Jezus zei: Als uw hand u ergert, hak haar af.
Heb je je oor eraf gesneden, omdat je niet wou horen wat Paul zei?
Ik geloof dat ik een kwaadaardige geest bij me draag.
Een onzichtbaar wezen.
Ik voel het. Ik zie het niet.
Hij praat met me, bedreigt me. Hij wil me een mes in mijn hart steken.
Ik zag hem en ik wou hem uit mezelf wegsnijden.
Is dat de reden dat je je oor eraf hebt gesneden?
Je beeld van de wereld is nogal angstaanjagend, of niet soms?
Ja.
Ik ben zo bang dat hij terugkomt.
Ik snap het.
Moet je horen.
We sturen je naar Saint-Rémy.
Naar Saint-Rémy, naar een prettige kliniek.
De beste uit de omtrek, je wordt er goed verzorgd.
Is het een gevangenis? -Een inrichting op vrijwillige basis.
Het is jouw keuze, maar zij hebben wel hun eigen regels en behandelingen.
Ik denk dat je daar tot rust kunt komen.
Als je wat rustiger bent, kun je er zelfs schilderen.
Als ik niet kan schilderen, ga ik dood. -Ik geloof je.
Komt u me daar opzoeken?
Natuurlijk. Tenminste eens in de week.
En u weet zeker dat ik daar mag schilderen? Dat weet u zeker?
Ja...
maar je moet eerst stoppen met drinken en medicijnen slikken.
Hoe lang? -Dat hangt van jou af.
Doe je wat ik je aanraad? Kan ik op je rekenen?
Blijf je nog even? Ik heb je broer een tekening beloofd van je letsel.
Niet bewegen, ik haal het verband eraf. -Dat kan ik zelf wel.
Onder de hemel die je soms verblindt, als geslepen saffieren of turkooizen...
onder de doorlopende en magnifieke stroom van lichteffecten...
in vurige, brandende atmosferen...
zien we het verontrustende spektakel van de bizarre natuur...
tegelijkertijd totaal natuurgetrouw en bijna bovennatuurlijk.
In die uitbundigheid kan alles, levend of levenloos...
schaduw en licht, vorm en kleur, zich vastberaden oprichten...
om een eigen lied uit te schreeuwen...
in de meest intense, uitbundig hoge tonen.
Materie en natuur, op een woeste manier verwrongen.
Vorm verworden tot nachtmerrie, kleuren tot vlammen.
Het licht als een vuurzee, het leven als koortsaanval.
Die indruk blijft achter op het netvlies...
bij ieder die het werk van Vincent van Gogh voor het eerst onder ogen krijgt.
Wat zijn we hier ver verwijderd van de grote tradities in de kunst.
Dit is de eerste schilder die zo'n beroep doet op onze zintuigen...
met zijn niet in woorden te vatten gebruik van de materie van de verf.
Deze overtuigende kunstenaar, Vincent van Gogh, laat de rest ver achter zich.
Koffie, koffie.
Koffie. -Besproei hem liever.
Bent u die schilder?
Ja.
Zijn alle schilders krankzinnig?
Misschien alleen de goede. Ik weet het echt niet.
Ik heb in het leger gezeten. Ik was soldaat.
Zijn alle soldaten krankzinnig? -Nee.
Soldaten niet. Officieren wel.
Alle officieren zijn gek.
Toen ik sergeant werd, begon ik het al te voelen.
Toen ik voor de generaal ging werken, had ik alle sleutels.
Ziet u dat?
De sleutels.
De sleutels van de dossiers van alle officiers.
Daarom weet ik dat ze allemaal gek zijn.
Ze hebben allemaal mensen vermoord, gemarteld, verminkt, verkracht.
Waar was u gestationeerd? -Hier een eind vandaan.
Het heet Tonkin.
Jaren geleden, in de oorlog...
werden er daar veel tunnels gegraven.
Ik kende een meisje uit Tonkin dat in een tunnel was geboren.
Ze had de eerste 12 jaar van haar leven geen daglicht gezien.
Twaalf jaar. Mijn god.
Kunt u zich dat voorstellen? U als schilder.
Dat je de zon niet kan zien.
Dat je niet weet wat een zon is, wat het betekent.
Twaalf jaar lang.
Hou alsjeblieft eens je mond.
Wat schildert u?
Zonlicht.
Kijk naar me.
Alstublieft. -Wat?
Blijft u zo staan. Meer vraag ik niet.
Blijf zo staan, alstublieft. -Dat is goed, maar wat wilt u dan?
Ik wil een schets van u maken. -Een schets?
Ja. Een tekening.
Ik wil een tekening van u maken.
Waarom?
Ik zal u betalen.
U hoeft nergens bang voor te zijn.
Ga op de grond liggen.
Wilt u dat ik hier ga liggen? -Daar, ja.
Daar.
Daar? -Ja.
Ik wil graag dat u in deze houding gaat liggen...
waarbij uw hoofd...
op uw hand rust.
Zo ongeveer? -Ja.
Nee.
Blijf van me af. -Uw hoofd...
Wat doet u? -Uw hoofd zo.
Zo. -Blijf van me af.
Ik ken u niet, u doet me pijn. Ga weg.
Laat me met rust. Dit wil ik niet.
Beste Vincent...
ik heb je werk bestudeerd sinds we elkaar zagen.
Eerst bij je broer thuis, en toen bij de Onafhankelijken.
Vooral die laatste tentoonstelling gaf een goed beeld van wat je maakt...
omdat de werken daar naast elkaar hangen...
of vanwege de werken die daar in de buurt hangen.
Mijn oprechte complimenten.
Voor veel kunstenaars val jij het meeste op in deze tentoonstelling.
Je bent de enige die echt over de natuur nadenkt.
Ik heb je broer gesproken, want ik wil één doek ruilen met iets naar je keuze.
Ik heb lang getwijfeld over deze brief, omdat het zo slecht met je ging...
dus antwoord pas als je weer op krachten bent.
Laten we hopen dat het beter gaat, nu het eindelijk warmer wordt.
Je hebt altijd moeite met de winter.
Met hartelijke groeten, altijd de jouwe, Paul Gauguin.
Van Gogh.
Niet hier. Daar.
Daar.
Komt u maar mee.
Daar is hij dan. -Dank u.
Kunt u me helpen dit los te maken?
Vincent?
Kom even bij me zitten. Ik wil met je praten.
Ga je gang.
Je weet zeker wel waarom je hier bent.
Waarom ik hier met u zit te praten?
Om beter te worden?
Of omdat ik de inrichting uit ben gelopen?
Wat is er gebeurd toen je naar Arles ging?
Dat weet ik niet meer.
Je bent inderdaad de inrichting uit gelopen.
Ik wilde naar Arles toe.
De inwoners hebben een petitie getekend. Ze willen je daar weren.
Dat weet ik.
Heb je ooit een kind mishandeld? -Nee, nooit.
Je hebt je oor afgesneden en aan een prostituee gegeven. Klopt dat?
Dat heb ik gedaan, maar Gaby is geen prostituee.
Waarom heb je dat gedaan?
Ze moest hem aan een van mijn vrienden geven.
Heeft ze dat gedaan?
Dat weet ik niet.
Wel raar om haar zoiets te geven.
Ben je soms weleens kwaad?
Ja.
En wat doe je dan? -Dan ga ik naar buiten...
en ik kijk naar een grasspriet of een tak van een vijgenboom...
om te kijken of dat me kalmeert.
Werkt dat? -Ja.
Voor mij staat God gelijk aan de natuur, en de natuur aan de schoonheid.
Ik heb je in de tuin zien schilderen...
en de anderen vertelden me dat je beweert dat je een schilder bent.
Dat ben ik ook.
Waarom zeg je dat?
Heb je er talent voor? -Ja.
Waar komt dat talent vandaan?
Denk je dat God je dat talent heeft gegeven?
Dat klopt. Dat is het enige talent dat Hij me gegeven heeft.
Heb jij dit geschilderd? -Dat klopt.
Noem je dit een schilderij? -Natuurlijk.
Leg het eens uit, ik wil het begrijpen.
Waarom noem je jezelf een schilder? -Omdat ik schilder.
Ik ben er dol op, ik kan niet zonder. Ik ben altijd een schilder geweest.
Een geboren schilder.
Ja.
Hoe weet je dat?
Omdat ik niks anders kan, en ik heb echt mijn best gedaan.
God heeft je dus het talent gegeven waarmee je dit kon schilderen.
Zie je dan niet...
Kijk er nou eens goed naar. Alsjeblieft.
Ik wil je niet kwetsen, maar zie je niet dat dit schilderij...
Hoe moet ik het zeggen?
Het is niet prettig om naar te kijken. Het is lelijk.
Waarom zou God me lelijke, verontrustende dingen laten schilderen?
Soms...
voel ik me overal zo ver van verwijderd.
Worden je schilderijen verkocht? -Nee.
Dus je bent arm. -Dat kun je wel zeggen.
Waar leef je van?
Mijn broer Theo bekostigt mijn verblijf hier...
maar hij is ook niet vermogend.
Dus je denkt dat God je dit talent heeft gegeven...
omdat Hij je een ellendig leven toewenst.
Zo had ik het nog nooit bekeken.
Hoe bekijk je het dan wel?
Soms denk ik...
Misschien...
Zeg het maar. -Misschien is dit de verkeerde tijd.
Wat bedoel je?
Misschien heeft God me schilder gemaakt voor mensen die nog niet geboren zijn.
Dat zou kunnen.
Er wordt gezegd dat je zaait in je leven. Het oogsten komt daarna.
Ik schilder met mijn kwaliteiten en mijn gebreken.
Dus je denkt dat God een vergissing heeft gemaakt.
Ik zie mezelf als een balling.
Een pelgrim op deze aarde.
Jezus zei: Sla geen acht op het zichtbare...
en wendt u tot het onzichtbare.
Dat klopt. -En Jezus was ook...
totaal onbekend tijdens zijn leven.
Hoe weet je dat? -Mijn vader was predikant.
Ik ben altijd in aanraking geweest met het geloof.
O ja? Was hij predikant? -Ja.
Voordat ik besefte dat ik een schilder was...
wilde ik ook een man Gods worden...
dus ik ben goed onderlegd wat het dat onderwerp betreft.
Dus je kent de evangeliën. -Dat niet alleen.
Ik kan u vertellen...
dat Jezus pas 30 of 40 jaar na zijn dood werd ontdekt.
Toen hij in leven was, had niemand het over hem.
Er is niet eens een brief van een Romeinse centurion aan zijn vrouw...
waarin hij schrijft dat Jesjoea met wat anderen in Jeruzalem gekruisigd is.
Daar is niets over te vinden.
Ik moet bepalen of je gezond genoeg bent om hier weg te gaan.
Dit doet me denken aan Jezus op het terras.
Welk terras? -Als hij met Pilatus praat...
en als je de overlevering moet geloven...
wilde Pilatus hem niet kruisigen. Het was het volk dat...
We kunnen het een andere keer over die theorie hebben.
Pilatus wilde hem niet kruisigen...
maar alles wat Christus zei kon hem ten laste gelegd worden...
dus ik moet ook...
mijn woorden wegen als ik met u praat.
Dat begrijp ik.
Luister.
Kom nog eens bij me langs als je dat wil...
en deel dan nog eens wat ideeën met me.
Nu zit dokter Rey op je te wachten.
Hij brengt je thuis. -Mag ik hier weg?
We kunnen hier niets meer voor je doen.
Ik hoop dat ik het aankan.
Dat hoop ik ook.
Kunt u deze spullen teruggeven aan Madame en Mr Ginoux?
Ze hebben veel voor me gedaan.
Geef ze dat boek en bedank ze.
U moet zorgen dat Madame Ginoux dit ontvangt.
Het is van de schilder Van Gogh. Het spijt hem dat het zo lang heeft geduurd.
Een paar handdoeken, een kasboek...
en twee lege olijvenkisten.
Al mijn werk hangt er nog. Je hebt niks verkocht.
Nog niet, maar Aurier was bijzonder lovend.
Dat was een idiote recensie. Ik verdien al die lof absoluut niet.
Jawel. -Je zult baat hebben van die recensie.
Ik denk...
dat het me niet meer kan schelen wat iemand ervan vindt.
Maar jouw mening vind ik wel belangrijk, Theo.
Vertel het me eerlijk. Ben ik een goede schilder?
Je bent geen goede schilder, je bent een geweldige schilder.
Weet je het zeker? -Waarom zou ik je voorliegen?
Omdat je mijn broer bent. Je bent mijn broer.
Omdat je me een plezier wilt doen.
Zo ben ik niet. -Dat zou Theo nooit doen.
De mensen zeggen...
dat ik niet kan tekenen en schilderen. Ze noemen mijn schilderijen...
onbeholpen, lelijk.
Vroeger maakte ik me daar druk over, maar nu niet meer.
Ik heb geen keus. Als ik niet kon schilderen...
zou ik een moord plegen.
Ik stuur je geld voor je schilderijen omdat ik je bewonder.
Ik ben tenslotte een zakenman...
dus blijf jij maar schilderen en laat de rest aan ons over.
Gauguin heeft me geschreven. -Dat weet ik.
Heb je hem gesproken? Heeft hij niet naar me gevraagd?
Is hij hier? -Ik zou het echt niet weten.
Wil je Aurier of Bernard niet spreken? Ik weet dat ze in de stad zijn.
Ik...
Ik wil ergens naartoe. Dit is niet de stad voor mij.
Ik vind alles hier zo ingewikkeld. Ik kan niemand spreken.
Het is erger geworden sinds dat artikel van Aurier.
Ik weet wel iets voor je. Een klein dorpje. Auvers-sur-Oise.
Pissarro kent daar een arts die je werk kent en die van kunst houdt.
Hij helpt je zonder je voor de voeten te lopen.
Kan ik er morgen naartoe? -Ik zal eens kijken.
Ik moet hier weg, Theo.
Ik ga het regelen.
Mag ik iets zeggen? -Ja, maar niet te veel bewegen.
Waarom schildert u?
Ik schilder...
eigenlijk omdat ik dan niet na hoef te denken.
Is het een soort meditatie?
Als ik schilder, denk ik niet meer na. -Waarover?
Ik hou op met denken...
en ik voel dat ik deel uitmaak...
van alles wat zich buiten me om en binnen in me bevindt.
Ik wilde...
zo graag met anderen delen wat ik zie.
Een kunstenaar...
Ik dacht dat een kunstenaar...
je iets leerde over hoe je de wereld moet zien. Dat is niet zo.
Nu denk ik alleen nog aan mijn relatie tot de eeuwigheid.
Wat verstaat u onder de eeuwigheid? -De tijd die nog komt.
Misschien bedoelt u dat u de wereld wilt laten delen in uw schildertalenten.
Als dat niet zo was, wat was dan het nut van de kunstenaar?
Bent u gelukkig als u schildert? -Meestal wel...
maar niet als het mislukt.
U kijkt soms zo verdrietig.
Er gaan veel doorhalingen en missers vooraf aan een goed gelukt schilderij.
Ik vind vreugde in verdriet. We hebben meer aan verdriet dan aan plezier.
Weet u...
een engel is nooit ver weg van hen die verdriet hebben...
en een ziekte kan ons soms genezen.
Uit die gemoedstoestand kan een schilderij voortkomen.
Vindt u dat echt?
Soms denk ik dat ik liever niet gezond wil worden.
Dan heeft u geen dokter nodig. -Niet lachen, niet glimlachen.
Alstublieft. Neem uw pose weer aan.
Neem me niet kwalijk. -Het is al goed.
Soms zeggen ze dat ik gek ben...
maar in de kunst heb je waanzin nodig. -U bent niet gek.
Fijn om bevriend te zijn met een dokter.
Ik heb pijn in mijn buik.
Hij was gekleed als Buffalo Bill.
Een van hen was aardiger.
Alstublieft, zeg niets tegen onze ouders.
Wat is er gebeurd? Wat heb je gedaan?
Je hebt een schotwond in je buik.
Ik weet het niet.
Heb je het zelf gedaan? -Dat zou kunnen.
Ik kan het me niet herinneren. U moet niemand de schuld geven.
Geef niemand de schuld.
Heeft u een wapen? -Nee. Nooit gehad.
Hoe heeft u dat dan gedaan?
Dat weet ik niet.
Zorg...
Zorg dat mijn broer naar me toe komt. -Dat heb ik gedaan. Hij is onderweg.
Heer, wilt U uw zoon tot U roepen?
Vincent van Gogh werd neergeschoten op 27 juli 1890 en overleed op de 29e.
In de laatste 30 uur van zijn leven heeft hij het niet over de jongens gehad...
of over de omstandigheden die tot zijn dood zouden leiden.
Hij was 80 dagen in Auvers-sur-Oise en maakte er 75 schilderijen.
Madame Ginoux wist niet dat Vincent het kasboek had teruggegeven...
met 65 van zijn tekeningen.
Het kasboek werd 126 jaar later gevonden, in 2016.
In mijn gele kamer...
zie ik zonnebloemen met paarse knoppen tegen het geel.
Hun stengels drinken uit een gele pot op een gele tafel.
In de hoek van het schilderij de handtekening van de schilder.
Vincent.
De gele zon die door de gele gordijnen heen schijnt...
laat al dat licht met goud weerkaatsen.
Als ik 's ochtends in bed wakker word...
stel ik me voor hoe heerlijk dit moet ruiken.
Hij was dol op geel, die geschikte Vincent. Die schilder uit Nederland.
Die zonnestralen deden zijn ziel opleven.
Hij had een hekel aan mist en behoefte aan warmte.
Toen we in Arles waren, allebei doorgedraaid...
maakten we ruzie over de mooiste kleuren.
Ik was dol op rood. Waar vind je het mooiste vermiljoenrood?
Hij schilderde op de muur met zijn meest gele penseel.
En opeens werd de muur paars.
Ik ben de Heilige Geest.
Ik ben gezond van geest.
Paul Gauguin, 1894.
Deze film is opgedragen aan Azzedine Alaïa.